وبلاگ
فهرست مطالب
رشد سریع، مقاوم به خشکی و پرخاصیت
زراعت ماش، شاید یکی از کارهاییه که خیلیها دوست دارن یک بار هم که شده، تجربهاش کنن. حالا چرا؟ چون که ماش یه محصولیه که هم دوره رشد نسبتا کوتاهی داره، هم به خشکی مقاومه و هم کلی خاصیت داره! برای همینه که اینقدر محبوبه و همه دوستش دارن.
امروز و توی این مقاله از مجله فاملند میخوایم صفر تا صد زراعت ماش رو با شفافیت کامل، با هم بررسی کنیم؛ از روشهای صنعتی توی زمینهای بزرگ گرفته تا کاشت ماش در گلدان برای توی خونه. پس اگه فکر میکنید این موضوع براتون جذابه، بهتون پیشنهاد میدیم که حتما تا آخر این مطلب با ما همراه باشید.
چرا زراعت ماش اهمیت داره؟
ماش (Mung Bean) یکی از حبوبات بومی آسیاست که به خاطر پروتئین بالا و هضم راحتش خیلی طرفدار داره. اما جدا از بحث تغذیه، پرورش ماش برای کشاورزها هم یه بازی دو سر برده. به نظرتون چرا؟
موضوع اینه که این گیاه قدرت تثبیت نیتروژن (Nitrogen Fixation) رو داره؛ یعنی باکتریهای روی ریشهاش، نیتروژن هوا رو میگیرن و به خاک میدن. اینجوری زمین برای کشت بعدی حسابی تقویت میشه. یعنی هم یه محصول پرخاصیت و پرتقاضا کشت کردی و هم خود اون محصول در فرآیند رشدش، خاک زمین رو برای کشتهای بعدیات آماده کرده؛ دیگه چی از این جذابتر؟!
شرایط اقلیمی مورد نیاز
ماش یه گیاه گرمادوسته. یعنی اگه توی منطقهای هستید که تابستونهای گرمی داره، محیط برای زراعت ماش تا حدود خیلی زیادی آمادهست. دمای ایدهآل برای رشد این گیاه بین 25 تا 35 درجه سانتیگراده. اگه دما از 15 درجه پایینتر بیاد، رشدش عملا متوقف میشه. پس اگه واقعا دنبال زراعت ماش هستید، باید از همین ابتدا این موضوع رو در نظر بگیرید.
روش های کاشت ماش در مقیاس وسیع
برای اینکه یه محصول خوب برداشت کنید، باید با روشهای کاشت ماش آشنا باشید. به طور کلی دو روش اصلی برای زراعت ماش وجود داره که عبارتان از:
· روش دستپاش: توی این روش بذرها رو با دست روی زمین میپاشن و بعد با دیسک زیر خاک میفرستن. این روش خیلی دقیق نیست و ممکنه تراکم بوتهها رعایت نشه.
· روش ردیفی (مکانیزه): به نوعی میشه گفت این بهترین روش برای زراعت ماشه. با دستگاه بذرکار، فاصلهها کاملا تنظیم میشه. بهترین فاصله بین ردیفها حدود 25 تا 45 سانتیمتر و فاصله بین بوتهها روی هر ردیف 5 تا 10 سانتیمتره.
آمادهسازی زمین
قبل از هر کاری، باید زمین رو شخم بزنید تا خاک نرم بشه. چون بذر ماش کوچیکه، اگه خاک کلوخ داشته باشه، بذر نمیتونه به راحتی جوانه بزنه. حتما قبل از کاشت، از وضعیت کوددهی خاک مطمئن بشید؛ هرچند ماش خودش خاک رو تقویت میکنه، اما یه مقدار کود فسفره و پتاسه اول کار میتونه خیلی به روند رشد سریع و مطلوب ماش کمک کنه.
مراحل پرورش ماش و نگهداری از آن
بعد از اینکه بذرها رو کاشتید، نوبت به مرحله حساس پرورش ماش میرسه. این مرحله شامل آبیاری، مبارزه با آفات و علفهای هرز میشه. هر کدوم از این مراحل، جزئیات خاص خودشون رو دارن که در ادامه بیشتر باهاشون آشنا میشیم.
آبیاری ماش
ماش به خشکی مقاومه، اما این به این معنی نیست که کلا بهش آب ندید! حساسترین زمان برای آبیاری، موقع گلدهی و بستن غلافهاست. اگه توی این مرحله به گیاه تنش آبی وارد بشه، عملکرد محصول به شدت افت میکنه. سعی کنید آبیاری رو به صورت منظم انجام بدید تا خاک همیشه یه رطوبت ملایمی داشته باشه.
دقت داشته باشید که بسیاری از کشاورزان کمتجربه، توی همین مرحله دچار اشتباه میشن و همین موضوع باعث میشه که محصولشون به شکل کامل از بین بره.
مبارزه با علفهای هرز
علفهای هرز، رقیب اصلی ماش برای گرفتن نور و مواد غذایی هستن. توی زراعت ماش، چون بوتهها خیلی بلند نمیشن، علفهای هرز میتونن به راحتی روشون سایه بندازن. استفاده از علفکشهای قبل از کاشت یا وجین کردن دستی (Weeding) توی مراحل اولیه رشد خیلی حیاتیه.
برای مطالعه بیشتر در مورد فیزیولوژی این گیاه، میتونید به سایت معتبر CABI Digital Library یه نگاهی بندازید.
کاشت ماش در گلدان برای فضای آپارتمانی
شاید بپرسید مگه میشه توی خونه هم ماش کاشت؟ بله! کاشت ماش در گلدان یه راه عالی برای داشتن جوانه یا حتی دانه تازه توی خونهست. البته که این موضوع مستلزم رعایت کردن یه سری نکته سادهست که در ادامه در موردشون بیشتر صحبت میکنیم:
· انتخاب گلدان: یه گلدان با عمق حداقل 20 سانتیمتر انتخاب کنید که تهش حتما سوراخ زهکشی داشته باشه.
· خاک مناسب: از ترکیب خاک برگ و پیتماس (Peat Moss) استفاده کنید. میشه گفت این بهترین ترکیب خاکیه که میتونید برای زراعت ماش ازش استفاده کنید.
· کاشت بذر: بذرها رو به مدت 12 ساعت خیس کنید و بعد در عمق 2-3 سانتیمتری خاک بکارید.
· نور و دما: گلدان رو پشت پنجره رو به آفتاب بذارید. ماش برای رشد به حداقل 6 ساعت نور خورشید نیاز داره.
پرورش ماش در گلدان نه تنها سرگرمکنندهست، بلکه به شما این شانس رو میده که ارگانیکترین محصول ممکن رو مصرف کنید! البته که ممکنه دفعات اول، کیفیت مورد نظرتون رو نداشته باشه، ولی در دفعات بعدی روش کار حسابی دستتون میاد.
آموزش کاشت سبزه ماش برای عید
یکی از کاربردهای محبوب این دانه در ایران، کاشت سبزه ماش برای سفره هفتسینه. سبزه ماش خیلی پرپشت و زیبا میشه و نسبت به گندم ماندگاری بیشتری داره. واسه همین، خیلی از مردم ترجیح میدن که از ماش برای سبزه عید خودشون استفاده کنن تا یه شکل و شمایل جذابی به سفر هفتسینشون بدن.
مراحل گامبهگام کاشت سبزه ماش
در ادامه مراحل کاشت سبزه رو با هم مرور میکنیم که البته خیلی پیچیده هم نیستن. اما نکتهای که باید بهش توجه داشته باشید اینه که به جزئیات دقت کنید. دقت به جزئیاته که کمک میکنه سبزهتون پرپشتتر و زیباتر بشه.
· خیس کردن: حدود دو هفته مونده به عید، مقدار دلخواه ماش رو توی آب بریزید و اجازه بدید یک شب بمونه.
· جوانه زدن: ماشها رو توی یه پارچه نخی نمناک بریزید و جای گرم نگه دارید تا نوک بزنن.
· انتقال به ظرف: وقتی جوانههای کوچک ظاهر شدن، اونها رو توی ظرف اصلی پهن کنید.
· مراقبت: هر روز با اسپری بهشون آب بدید و یه پارچه نمدار روشون بکشید تا وقتی که ساقهها بلند بشن. بعد پارچه رو بردارید و ظرف رو جلوی نور بذارید.
آفات و بیماریهای رایج در زراعت ماش
همونطور که گفتیم، توی مسیر پرورش ماش (به خصوص دفعات اول) ممکنه با مشکلاتی روبرو بشید. شتهها و کرمهای پیلهخوار از مهمترین آفات این گیاه هستن. همچنین بیماریهای قارچی مثل پوسیدگی ریشه در صورت آبیاری بیش از حد و نبود زهکشی مناسب رخ میده. برای مدیریت بهتر آفات (Integrated Pest Management)، حتما تناوب زراعی رو رعایت کنید تا محصولی باکیفیت و استاندارد رو بتونید در نهایت کشت کنید.
آفات حبوبات به خصوص ماش، موضوعی نیس که بشه به صورت جزئی توی این مقاله در موردش صحبت کرد. اگه دنبال اطلاعات کامل در این مورد هستید، میتونید داخل سایت Feed the Future که پروژههای جهانی در این زمینه داره، اطلاعات بروز و جذابی بدست بیارید.
برداشت و انبارداری ماش
زمان مناسب برای برداشت وقتیه که حدود 80 درصد غلافها سیاه یا قهوهای تیره شدن. اگه دیر اقدام کنید، غلافها باز میشن و دانهها روی زمین میریزن که اصطلاحا بهش (Shattering) هم میگن. بعد از برداشت، دانهها باید خشک بشن تا رطوبتشون به زیر 12 درصد برسه تا توی انبار کپک نزنن.
البته این موضوع استانداردهای دیگهای هم داره که میتونید داخل سایت FAO یکی از بهترین منابع برای آمارهای تولید جهانی و تکنیکهای نوین کشاورزی، اونها رو مطالعه کنید.
نتیجهگیری و کلام پایانی
توی این مقاله از مجله فاملند، باهم یاد گرفتیم که زراعت ماش یه انتخاب هوشمندانه برای کشاورزهاییه که دنبال یه محصول کمهزینه و پربازده هستن. از طرفی، کاشت ماش در گلدان و یا حتی کاشت سبزه ماش به ما اجازه میده تا توی محیط محدود خونه هم بتونیم این گیاه پرخاصیت رو به صورت تازه، داشته باشیم. با رعایت نکات سادهای که در مورد روش های کاشت ماش و مراحل پرورش ماش گفتیم، میتونیم محصولی با کیفیت و سالم تولید کنیم.
با تموم این توضیحات، اگه قصد دارید ماش باکیفیت و قیمت مناسب خریداری کنید، این محصول داخل فروشگاه فاملند هم موجوده. ما مستقیما محصولات باکیفیت رو از کشاورز خریداری، در کارخانه بستهبندی و آماده میکنیم تا بدست شما برسه. پس با خیال راحت میتونید از طریق صفحه «خرید ماش» اطلاعات بیشتر در مورد این محصول رو مطالعه و سفارش خودتون رو نهایی کنید.
سوالات متداول
- بهترین زمان برای زراعت ماش چه فصلیه؟
بهترین زمان اواخر بهار و اوایل تابستون، وقتی که سرمای بهاره تموم شده و خاک حسابی گرم شده باشه. البته این موضوع خیلی به اقلیم منطقهای هم که داخل اون زندگی میکنید، بستگی داره.
2. چقدر طول میکشه تا ماش به محصول برسه؟
بسته به رقم بذر، معمولا بین 70 تا 90 روز طول میکشه تا ماش آماده برداشت بشه. برای همین گفته میشه که ماش در دسته گیاهانی قرار میگیره که نسبتا زود به بار میشینن و محصول میدن.
3. آیا کاشت ماش در گلدان نیاز به کود خاصی داره؟
اگه از خاک غنی استفاده کنید نیاز چندانی نداره، اما میتونید هر دو هفته یکبار از کودهای مایع رقیق شده استفاده کنید.
4. چرا سبزه ماش من زرد میشه؟
علت اصلی زرد شدن هنگام کاشت سبزه ماش، نور کم یا آبیاری بیش از حد اونه که باعث پوسیدگی ریشههای ظریف میشه. پس باید هم نورکافی به سبزهتون برسه و هم آبیاری اون رو به صورت کنترلشده انجام بدید.
